تلفن:

02177839766- 09120912996

ایمیل:

betontehran1@gmail.com

آدرس:

تهران اتوبان تهران ساوه بعد از ورودي احمد آباد مستوفي ٢ كيلومتر جلوتر شركت بتن سازه تهران

لزوم بکارگیری نیوجرسی

لزوم بکارگیری نیوجرسی
09اردیبهشت

مطالعه لزوم بکارگیری نیوجرسی(حفاظ بتنی) به عنوان

جایگزین گاردریل‌ در ایمنی جاده ها

مسعود ملاپور1*، الهام هاشمی2، فرید انوری3

  1. کارشناس ارشد مهندسی عمران، حمل و نقل، مدرس دانشگاه، m.mollapour@gmail.com
  2. کارشناس برنامه ریزی حمل و نقل، دانشگاه علوم تحقیقات تهران، hashemi_e@yahoo.com
  3. دانشجوی کارشناسی ارشد حمل و نقل، باشگاه پژوهشگران جوان، farid_anvari21@gmail.com

چكيده

ایمنی در تردد وسایل نقلیه یکی از اصولی‌ترین مبانی در مهندسی ترافیک و برنامه‌ریزی حمل‌ و نقل است. طراحی راه و تامین ایمنی راهها برای جلوگیری از انحراف وسایل نقلیه از مسیر اصلی و خطر برخورد با موانع حاشیه جاده ها و جزایر میانی بزرگراه ها و سایر خطرات جانبی، امری اجتناب ناپذیر است. بنابراین ایمنی کناره راهها زمانی تامین میشود که طراحی وحفاظت صحیح این ناحیه در برابر موانع ثابت، خسارات جانی، مالی و صدمات وارد به وسایل نقلیه منحرف شده به حداقل رسیده و باعث برگشت آنها به مسیر اولیه جهت ادامه حرکت میشود. در هیچ جای دنیا گاردریل برای نگهداشتن اتوبوس و خودروهای سنگین ساخته نمی‌شود. این حفاظ‌ها برای کنترل ترافیک معمول و خودروهای کوچک کارایی زیادی دارد. جدا شدن اتصالات گاردریل و فرو رفتن آن به درون بدنه خودرو که در تصادفات واقع شده در کشورمان بسیار رخ می دهد. به هر حال در شرایطی که خودروسازان تمایلی نسبت به ایمن سازی محصولات قدیمی و خارج از رده خود نشان نمی دهند و فرهنگ سازی در راستای بهبود شرایط رانندگی در کشورمان نیز به کُندی پیش می رود، توجه به ایمنی راه ها و ایمن سازی جاده ها از اهمیت ویژه ای برخودار است که متاسفانه به ندرت به آن توجه می شود. تنها با اصلاح گاردریل ها ، جایگزینی آنها با نیوجرسی و ایمن سازی شانه های جاده می توان سالانه از مرگ ده ها هزار نفر از هموطنانمان جلوگیری کرد. گاردریل استاندارد و ایمن نه تنها در برابر ضربات سهمگین از هم گسیخته نمی شود و اجازه عبور اتومبیل ها را نمی دهد، بلکه حتی در تصادفات کاملا مماس نیز وارد بدنه خودرو نمی شود و جان سرنشینان را به خطر نمی اندازد. لذا با توجه به موقعیت جاده ها و نیز وضعیت اقتصادی موجود، و جهت دستیابی به ایمنی بیشتر، مطالعه و بررسی کاربرد و عملکرد نوع حفاظ بتنی (نیوجرسی) به عنوان جایگزین گاردریل‌ در ایمنی جاده ها و روشهای بهینه سازی و ارتقاء حفاظ ها در تحقیق حاضر مورد بررسی قرار گرفته است.

واژه‌هاي كليدي: اصلاح گاردریل، ایمنی جاده ها، ایمنی حمل ونقل، حفاظ بتنی، کاربرد نیوجرسی.

مقدمه

بکارگیری تجهیزات نامناسب ایمنی راه به دلیل بالا بودن هزینه‌هایی اجرایی نصب، موجب‌ شده است تا تجهیزات حمل و نقل در جاده ها و آزادراه ها از کیفیت مطلوبی برخوردار نباشد که در تأیید این ادعا می‌توان به جمع شدن گاردریل در لحظه تصادف اشاره کرد که موجب منحرف شدن‌ خودرو ها خصوصا اتوبوس به سمت مسیر روبرو می شوند. ایمنی حمل و نقل یکی از زیر بخش‌های اصلی در زمان بهره‌برداری ‌است و به دلیل چند عامله‌ بودن تصادف، حاصل زنجیره‌ای از عوامل است که در این راستا می‌توان به عامل خودرو، خطای انسان، راه و عوامل محیطی اشاره کرد؛ جداسازی مسیر در جاده ها خصوصا بزرگراه ها و آزادراه‌ها اگر توسط حفاظ‌هایی مانند حفاظ بتنی(نیوجرسی) و به صورت یکپارچه انجام شود مناسب‌تر است چون این بتن‌ها توانمندی بالایی در کنترل خودروهایی دارد که از مسیر منحرف شده‌اند. گاردریل به حفاظ‌های کنار جاده‌ای و میان جاده‌ای می‌گویند که از خارج شدن وسائل نقلیه و سقوط در پرتگاه و از بروز حوادث جاده‌ای و خسارت و تلفات جلوگیری می‌کند.کاربرد دیگر گاردریل جداکردن ترافیک جهت‌های مختلف یک بزرگراه است.

شکل1 – گاردریل

همین طور که در شکل بالا مشاهده میکنید. در هنگام نصب گاردریل بایستی به جهت ترافیک دقت شود و پیمانکارانی که در امر نصب گاردریلهای مشغول می باشند را بایستی کنترل نمود که این قبیل اشتباهات را در اجرا مرتکب نشوند .زیرا با برخورد خودرو به گاردریل A  این احتمال میرود که پیچ ها اتصال در محل اشاره شده باز شده و شاخه گاردریل در نقطه B پس از جدا شدن به داخل خودرو هدایت شود و باعث گرفتن جان سرنشینان خودرو گردد.  می توان گفت اگر در هنگام نصب شاخه گاردریلها با توجه به جهت ترافیک نشان داده شده ، گاردریل A روی گاردریل B قرار بگیرد . این احتمال به صفر میرسد. ارتفاع گاردریلهای منصوبه از سطح راه بایستی 75 تا 85 سانتیمتر ارتفاع داشته باشد . ابتدای گاردریل در جاده های یک طرفه  و همچنین ابتدا و انتهای گاردریلها در جاده دو طرفه بایستی به شکل زیر ایمن سازی و مهار گردد تا به هنگام برخورد خودرو به ابتدای نرده حفاظتی باعث خسارت به خودرو و سرنشینان آن نگردد. میانگین طول هر شاخه گاردریل : 4.2 متر بوده و  نوع گاردریلی که بیشتر استفاده میشود : نرده دو موج با پایه ضعیف و نوع پایه : تیرآهن نمره 10  (البته اکنون با ناودانی نمره 12 هم اجرا  میگردد) ، طول خالص پایه : 1.6 متر ، فاصله پایه ها از هم : 3.81 متر ، حداقل ضخامت فلز نرده : 2.67 میلیمتر، عرض ورق قبل فرم گرفتن 0.48 متر، عرض ورق بعد از فرم دهی 0.33 متر 

شکل 2- نمایی از گاردریل دو موج

انواع مختلفی از این حفاظ‌ها تولید می‌شود مثل گاردریل‌های دو موج و سه موج و حفاظ‌های بتنی یا همان نیوجرسی. طبق آیین نامه ایمنی راه‌های جمهوری اسلامی ایران حفاظ‌های جاده‌ای یا همان گاردریل‌ها سه نوع بوده که حفاظهای ایمنی در سه نوع انعطاف پذیر، نیمه صلب و صلب ساخته می شوند که از میان آنها دو نوع حفاظ فلزی W شکل و حفاظ بتنی نیوجرسی در کشور ما معمولتر و بیشترین کاربرد را دارا می باشد. بعلت خطرات زیادی که در موقع تصادفات و برخورد وسیله نقلیه با گاردریل که در اکثر مواقع منجر به فوت سرنشینان و انهدام کامل وسیله نقلیه  میشود مسئولین را بر آن واداشت تا جایگزین مناسبی یافته و خسارات حوادث جاده ای را کم کنند . بنابراین قطعه نیوجرسی بتنی مفصلی بر اساس تحقیقات انجام یافته در سازمان راهداری و ایمنی راههای کشور ، بعنوان مناسب ترین مورد جهت حذف گاردریل در بزرگراهها انتخاب شد . نیوجرسی یکی از بهترین موانع بتنی ،که بصورت قطعات مدولار بتنی و پلاستیکی ، جهت هدایت و در مسیر قرار دادن وسیله نقلیه به صورت قطعات بتنی پیش ساخته قابل اتصال به هم ساخته می شود که هنگام برخورد کناره ای خودرو به دلیل زاویه کم لبه های آن به عنوان هدایتگر برگردان عمل کرده و موجب کاهش خسارت می گردد.ضمنا در اکثر موارد این قطعات بتنی مانع خستگی چشم راننده بوسیله نور چراغ رانندگان مقابل نیز میشود. استفاده از قطعات چدنی بسیار مقاوم در این مدل نیوجرسی ها سبب میشود تا هنگام برخورد وسیله نقلیه با قطعات بتنی ضمن جلوگیری جدا شدن قطعات ، یک حالت انعطافی نیز ایجاد نموده و شدت برخورد را کم میکند . برای تولید قطعات بتنی نیوجرسی از قالبهای فلزی نیوجرسی که مطابق نقشه های ارائه شده استفاده میگردد . از نیو جرسی به عنوان محافظ عابران پیاده، محافظت از کارگران پروژه های عمرانی در مقابل خودروها، موانع موقت و موانع امنیتی ضد تروریستی همچنین سیل بند، جلوگیری از انتشار آتش در جنگلها، هدایتگر رودخانه و چند خطه کردن جاده ها نیز استفاده می شود.

تاریخچه نیوجرسی :

مانع های نیوجرسی در غرب ایالت متحده با نام k-rail نامیده می شوند. مانع های نیوجرسی در موسسه تکنولوژی  stevens برای جدا کردن خطوط مختلف بزرگراه ها ساخته و توسعه یافته است (این موسسه واقع در شهر نیوجرسی ایالت متحده می باشد و یکی از دلایل نامگذاری این قطعه بتنی با نام نیوجرسی این موضوع می باشد. ) .نیوجرسی برای اولین بار در سال 1968 برای تست در کانادا استفاده شد. نیوجرسی در ایران اولین بار در سال 1375 توسط اداره راه و ترابری به منظور ایمن سازی سطح معابر و بزرگراه ها مورد استفاده قرار گرفت . کاربرد گسترده ی نیوجرسی ها در ساخت و ساز جاده ها می باشد و همچنین تقریبا استفاده از نیوجرسی در ساخت و ساز اتوبان ها در سراسر دنیا عمومی شده است . نیوجرسی های قابل حمل در حین پروژه های ساختمانی روش خوبی برای هدایت کردن ترافیک به یک مسیر موقت می باشد .طراحی موانع نیوجرسی به صورت مشخص و خاص برای کم کردن آسیب در تصادف های اتفاقی و کم کردن احتمال منحرف شدن ماشین ها به خط مقابل در تصادفات بزرگراه ها و هدایت کردن وسیله های نقلیه به سمت مسیر اصلی حرکت خودشان می باشد.

         جدول 1 – انواع مختلف حفاظ (کناری و میانی)

سیستمهای انعطاف‌پذیر
3‌ کابلی
سپری دو موجی (با پایه‌های ضعیف)
سپری سه موجی (با پایه‌های ضعیف)
سیستمهای نیمه‌صلب
سپری قوطی شکل (با پایه‌های ضعیف)
سپری دو موجی لقمه‌دار (با پایه‌های قوی)
سپری 3 ‌موجی لقمه‌دار (با پایه‌های قوی)
سپری 3 ‌موجی اصلاح شده
سیستمهای صلب
حفاظ بتنی

سیستمهای انعطاف‌پذیر

الف: 

حفاظ 3 کابلی  از 3 کابل فولادی بر روی یک پایه ضعیف تشکیل می‌شود و بسته به نوعی که انتخاب می‌شود توانایی پوشش‌دهی به وسایل نقلیه 8/0 تا 2 تن را دارد. گونه با پایة S شکل 5/8×75 فلزی به طور کامل وسیله نقلیه کاروان 1800 kg را دوباره جهت‌دهی می‌نماید. چنان‌چه از این نوع حفاظ در قوسها استفاده شود، طراحان باید امکان تغییر شکل جانبی بیشتری از حالت عادی را در نظر بگیرند. به عنوان مرجع، حفاظ 3 کابلی با پایه‌های S شکل 5/8×5/7 فلزی و فواصل پایه‌های 9/4 m برای شعاع قوسهای 135 m به بالا قابل استفاده است. مزایای حفاظ کابلی هزینة اولیه پایین، جهت‌دهی مؤثر به طیف نسبتاً گسترده‌ای از وسایل، نیروی کاهنده شتاب نسبتاً پایین و تدریجی و قابلیت عملکرد بالا در مناطق برف‌خیز یا ماسه‌ای به دلیل طراحی باز و عدم امکان تجمع برف یا ماسه روی آن است. از معایب قابل توجه این طرح می‌توان به لزوم تعویض طول زیادی از حفاظ پس از برخورد، فضای نسبتاً زیاد مورد نیاز پشت این حفاظ به علت تغییر شکل آن، کاربرد کم آن را قوسها نام برد. برای برخوردهای با زوایای کم، خرابی معمولاً به تعداد پایه‌های کمی محدود می‌شود که باید تعویض شوند. خرابی در کابلها به ندرت اتفاق می‌افتد، مگر آن که تصادم بسیار شدید باشد. استفاده از مهارهای انتهایی برای این نوع حفاظ اجباری است، چرا که علاوه بر تأمین ایمنی کافی به هنگام برخورد وسایل نقلیه با ابتدا و انتهای آنها، اتصال کافی برای کابلها به زمین برای تحمل نیروهای کششی نیز فراهم می‌آید.

ب:  

سیستم سپر 2 موجی با پایه‌های ضعیف عملکردی کاملاً مشابه سیستم کابلی دارد، در حالی که تغییر شکل جانبی آن بسیار کمتر است. بنابراین فضای خالی مورد نیاز پشت حفاظ به حداقل می‌رسد. این نوع حفاظ نیز توانایی پوشش‌دهی به وسایل نقلیه با وزن 8/0 تا 8/1 تن را داشته و در برخورد وسیله نقلیه 1800 kg با زاویة 28 درجه و سرعت 95 km/hr میزان تغییر شکل جانبی معادل 2/2 m را خواهد داشت. حد بالای سرویس‌دهی این حفاظ، وسیله نقلیه کاروان 2100 kg Van با زاویه برخورد 24 درجه و سرعت 95 km/hr است. این سیستم در عین حال به ارتفاع نصب و نیز پستی و بلندی‌های زمین حساس است و بنابراین در اجرا باید ارتفاع نصب به دقت رعایت شود.

ج: 

       سیستم سپر 3 موجی با پایه‌های ضعیف کاملاً مشابه حفاظ 2 موجی W شکل است. با این تفاوت که به دلیل عرض بیشتر سپر،‌ محدودة وسیع‌تری از وسایل نقلیه با ارتفاع متفاوت را پوشش داده و به علاوه نسبت به تغییرات ارتفاع کمتر حساس است. به دلیل جلوگیری از پیچش سپر، این سیستم باید به تناوب از بالا و پایین به پایه‌ها قلاب شود.

  سیستم های نیمه صلب

الف:  

سیستم سپر قوطی شکل با پایه‌های ضعیف مقاومت خود را از مقاومت کششی و خمش یک تیر با مقطع قوطی شکل به دست می‌آورد. پایه‌ها باید به گونه‌ای طراحی شوند که به هنگام برخورد، در نزدیکی نقطه برخورد شکسته شده و نیرو را به پایه‌های مجاور منتقل نمایند تا انتقال نیرو به پایه‌ها تدریجی صورت پذیرد. وسایل نقلیه تحت پوشش این حفاظ وزنی از 8/0 تا 8/1 تن دارند. حد بالای محافظت این سیستم کاروان با وزن 1/2 تن است.

ب:  

سیستم سپر دو موجی شکل لقمه‌دار با پایه‌های قوی  لقمه‌ای که میان پایه و سپری در این سیستم قرار می‌گیرد احتمال پاره‌شدن وسیله نقلیه توسط پایه‌ها و احتمال پرت شدن از روی حفاظ را به حداقل می‌رساند. مانند تمام سیستمهای با پایه‌های قوی مقاومت این سیستم از مجموع تنشهای کششی و خمشی سپری و تنشهای خمشی و برشی پایه به دست می‌آید. طراحی باید به گونه‌ای باشد که در صورتی که قدرت برخورد به حدی باشد که پایه‌های حفاظ را خم نماید، سپری پاره شده و وسیله نقلیه از میان آن عبور نماید (به جای آن که از روی آن پرت شود).

   این سیستم به راحتی کاروان با وزن 1/2 تن و با زاویه برخورد 21 درجه و سرعت 95 km/hr را به مسیر باز می‌گرداند. پس از تصادم، پایه‌های قسمت آسیب دیده هنوز قادر به پاسخگویی به برخوردهای متوسط هستند و در نتیجه نیازی به تعمیرات فوری وجود ندارد.

ج:  

      حفاظ با سپری 3 موجی لقمه‌دار با پایه‌های قوی ، کاملاً مشابه سیستم نوع ب بوده با این تفاوت که سپری آن 3 موجی، صلب‌تر و پهن‌تر است که منجر به خسارت کمتر حفاظ حین برخورد می‌شود و بنابراین قابلیت پاسخگویی حفاظ به وسیله نقلیه بزرگتر بالا می‌رود. ارتفاع این نرده 900 mm باید رعایت شود.

د:  

 حفاظ با سپری 3 موجی اصلاح شده ، دارای 1 لقمه با شکل ذوزنقه است که این امکان را فراهم می‌آورد تا به هنگام برخورد، لبه پایین سپری و خود لقمه خم شوند و در نتیجه سطح سپری به هنگام برخورد هنوز عمود بر زمین باقی می‌ماند و این امر احتمال پرتاب شدن وسیله نقلیه از روی آن را کاهش می‌دهد. چنین حفاظی به راحتی برخورد یک وسیله نقلیه معمولی 820 kg، یک اتوبوس 9100 kg (با زاویه 15 درجه و سرعت 90 km/hr) و یک اتوبوس 14500 kg (با زاویه 14 درجه و سرعت 97 km/hr) را تحت پوشش قرار می‌دهد. این نوع حفاظ چنان‌چه ملاحظات اقتصادی و اجرایی وجود نداشته باشد بهترین نوع حفاظ به شمار آمده و پس از برخورد نیز کمترین هزینه تعمیرات را بر جای می‌گذارد.

سیستم صلب

سیستم بتنی با مقطع متغیر، به هنگام برخوردهای شدید تمایل به واژگونی و شکسته شدن دارد و در نتیجه در طراحی باید آماتور کافی و مناسب برای آن تعبیه شده و گیرداری کافی با زمین داشته باشد. مقطع برتر و استاندارد این نوع حفاظ به نام نیوجرسی معروف می‌باشد.

شکل3- نمایی از سیستم صلب

این حفاظ بتنی به عنوان حفاظ میانی و حفاظ پلها نیز قابل استفاده است. بسته به مورد حتی برای سپر کردن نور وسایل نقلیه مقابل یا ممانعت از ریزش خاک کنار جاده به روی جاده می‌توان ارتفاع آن را تا 2300 mm نیز افزایش داد . چنان‌چه محافظ بتنی برای حالتهای متعارف طراحی می‌شود ارتفاع 810 mm باید رعایت شود و در این حال به طور مناسبی وسایل نقلیه تا 18 تن را به مسیر اصلی بازمی‌گرداند. چنان‌چه ارتفاع به 1070 mm افزایش یابد این سیستم قادر به پوشش دادن کامیون 3/63 تن خواهد بود.

 مشخصات حفاظ میانی

از حفاظ میانی طولی برای جدا کردن ترافیک جهتهای مختلف در بزرگراه‌ها و آزاد‌راه‌ها و بعضی راه‌های اصلی و همچنین جدا کردن ترافیک در خطوط مشخص استفاده می‌شود. حفاظهای میانی برای دوباره جهت دادن وسایل نقلیه‌ای که با حفاظ برخورد کرده‌اند می‌باشد تا از عبور وسیله نقلیه از میانه و وارد شدن آن در ترافیک جهت مقابله (در میانه‌های باریک) جلوگیری به عمل آید. ضوابط عملکردی آنها همانند حفاظهای کناری و مطابق با NCHRP350 می‌باشد. برای تعیین ضرورت نصب حفاظ، عرض میانه و حجم ترافیک روزانه نیاز است، اطلاعات خاص هر ناحیه نیز (در صورت امکان) باید به دست آید که پس از بررسی و تحلیل کلیه جوانب کار تصمیم‌گیری انجام شود.

 حفاظ میانی دو موجی (با پایه‌های قوی)

این حفاظ جزو حفاظهای نیمه‌صلب قرار می‌گیرد و برای میانه‌های کم‌عرض مناسب است . بعد از برخوردهای معمولی، این حفاظ به صورت قابل استفاده باقی می‌ماند. در مواقعی که نیاز به قرارگیری اشیای صلب داخل میانه وجود داشته باشد، از دو سیستم حفاظ طولی موازی هم استفاده می‌شود.

 حفاظ میانی سپری سه ‌موج (با پایه‌های قوی)

نوع SGM09a  برای میانه‌های باریک کاربرد دارد. علاوه بر برخوردهای معمولی که خسارت کمی به نرده‌ها وارد شود، نوع SGM09b  در برخوردهای شدید هم به صورت مستقیم باقی می‌ماند و قابلیت جهت دادن دوباره وسایل نقلیه با وزن 8/1 تن که با سرعت 80 km/h و تحت زاویه 15 درجه با حفاظ برخورد می‌کنند را دارا  می‌باشند.  بیانگر مشخصات ابعادی این دو نوع حفاظ طولی  می‌باشد.

نیوجرسی انواع مختلفی دارد شامل:  نیوجرسی تیپ 1، نیوجرسی تیپ 2، نیوجرسی کوچک شهری ، نیوجرسی کلیددار و ساده ،نیوجرسی مفصلی چهار متری، نیوجرسی مفصلی 6متری

نیوجرسی کلیددار و ساده

نیوجرسی های قابل حمل در حین پروژه های ساختمانی روش خوبی برای هدایت کردن ترافیک به یک مسیر موقت می باشد

نیوجرسی کوچک شهری 

از این قطعه بیشتر به منظور جداسازی معابر و سطح خیابان های داخل شهر استفاده می گردد . امکان عبور دادن لوله از داخل قطعات . امکان نصب شبرنگ روی بدنه قطعه

نیوجرسی تیپ 2

مناسب جهت مناطق کم دید – جاده های درون و برون شهری ب دو نوع اتصال مفصلی و نر و مادگی

نیوجرسی تیپ 1

مانع های نیوجرسی، مانع های ماژولار سیمانی یا پلاستیکی هستند که جهت جدا کردن خطوط ترافیکی ساخته شده اند. این مانع ها برای کم کردن خسارت تماس های اتفاقی وسایل نقلیه در خیابان ها طراحی شده اند .مانع های نیوجرسی همچنین برای تغییر مسیر دادن ترافیک و مواظبت کردن از عابرین پیاده و کارگرانی که مشغول کارهای عمرانی در خیابان ها و بزرگراه ها هستند؛ ساخته شده اند.

روش تحقیق

به منظور جمع آوری اطلاعات و آمار جهت بررسی های لازم در مطالعه لزوم بکارگیری نیوجرسی(حفاظ بتنی) به عنوان

جایگزین گاردریل‌ در ایمنی جاده ها ، داده ها و اطلاعات در این مقاله از طریق بررسی و گردآوری و مطالعه مروری اسناد، منابع، مقالات و متون مرتبط با موضوع و همچنین بهره گیری از منابع کتابخانه ای استخراج شده اند. .

نتيجه‌گيري

تصادفات رانندگی را می توان یکی از مهمترین عوامل مرگ و میر ایرانیان در چند دهه اخیر توصیف کرد. عاملی که تاثیر اقتصادی و معنوی آن حتی گاها با دوران هشت ساله جنگ تحمیلی مقایسه می شود. با این حال متاسفانه گویا هیچ برنامه جامع و مدونی برای جلوگیری با کاهش این قاتل خاموش اقتصاد و سلامت و ایرانیان وجود ندارد و قرار است این روند تاسف بار تا سالیان متمادی ادامه داشته باشد. آمارها از تاثیر 43 درصدی واژگونی خودروها در تصادفات منجر به مرگ حکایت می کند. این درحالیست که واژگون شدن خودروها در تصادف- حتی با در نظر گرفتن سطح ایمنی فوق العاده پایین خودروهای موجود در کشور- امری طبیعی نیست و به نظر می رسد که این عامل مرگ آفرین حتی بیش از ایمنی خودروها یا بی احتیاطی رانندگان و فقر فرهنگ رانندگی، به ایمنی نامطلوب جاده های کشورمان ارتباط دارد. وجود اختلاف ارتفاع بین سطح جاده و بستر اطراف جاده یا اصطلاحا وجود “شانه خاکی” در جاده های کشور و نامناسب بودن ایمنی گارد ریل ها از جمله مهمترین دلیل وقوع این تعداد واژگونی هستند. در واقع یک گاردریل ایمن مثل نیوجرسی می تواند حتی انرژی جنبشی خودروهای بزرگی چون انواع کامیون یا اتوبوس را نیز خنثی کرده و با تغییر مسیر این وسایل نقلیه، از سقوط آن ها به دره یا پرتگاه و خروج از جاده جلوگیری کند  اما متاسفانه در کشورمان شاهد ناکارآمدی این گاردریل ها حتی در برابر ضربه خودروهای سبک و سواری هستیم، آنچنان که بارها در تصاویر حتی شاهد جدا شدن گارد ریل از پایه های خود و ورود آن به کابین خودرو بوده ایم که امری بسیار خطرناک و بعضا مرگ آفرین است.  عدم مقاومت گاردریل، جداشدن اتصالات قطعات و فرو رفن گارد ریل در بدنه خودروها، تصادفات دلخراشی را رقم می زند. گاردریل هایی که یارای مقاومت در برابر وزن خودروهای سواری را ندارند، طبیعتا در مقابل وزن عظیم خودروهای سنگین و تجاری هیچ کاربردی نخواهند داشت. به هر حال در شرایطی که خودروسازان تمایلی نسبت به ایمن سازی محصولات قدیمی و خارج از رده خود نشان نمی دهند و فرهنگ سازی در راستای بهبود شرایط رانندگی در کشورمان نیز به کُندی پیش می رود، توجه به ایمنی راه ها و ایمن سازی جاده ها از اهمیت ویژه ای برخودار است که متاسفانه به ندرت به آن توجه می شود.  تنها با اصلاح گاردریل ها و ایمن سازی شانه های جاده می توان سالانه از مرگ ده ها هزار نفر از هموطنانمان جلوگیری کرد. نیوجرسی های استاندارد نظیر و ایمن نه تنها در برابر ضربات سهمگین از هم گسیخته نمی شود و اجازه عبور اتومبیل ها را نمی دهد، بلکه حتی در تصادفات کاملا مماس نیز وارد بدنه خودرو نمی شود و جان سرنشینان را به خطر نمی اندازد.  جدا شدن اتصالات گاردریل و فرو رفتن آن به درون بدنه خودرو که در تصادفات واقع شده در کشورمان بسیار رخ می دهد. پر واضح است که از نظر مهندسی، جنس و بافت آلیاژی نیوجرسی های ، اتصالات قطعات آنها به یکدیگر، تعداد لایه های محافظ در بخش های مختلف جاده و اتصالات و استحکام پایه های نگهدارنده در کنار سایز و ارتفاع نصب از اهمیت ویژه ای برخودارند و می توانند تفاوت بین مرگ و زندگی مردمان این سرزمین را رقم بزنند.کاربرد گسترده ی نیوجرسی ها در ساخت و ساز جاده ها می باشد و همچنین تقریبا استفاده از نیوجرسی در ساخت و ساز اتوبان ها در سراسر دنیا عمومی شده است . .طراحی موانع نیوجرسی به صورت مشخص و خاص برای کم کردن آسیب در تصاد ف های اتفاقی و کم کردن احتمال منحرف شدن ماشین ها به خط مقابل در تصادفات بزرگراه ها و هدایت کردن وسیله های نقلیه به سمت مسیر اصلی حرکت خودشان می باشد.

بایستی به فرهنگ‌سازی حمل و نقل در زیرساخت‌های آموزشی کشور بیشتر پرداخته شود، زیرا اگر فرهنگ‌سازی در این حوزه به صورت جدی پیگیری شود، نتایج خوبی در بر خواهد داشت.آموزش و فرهنگ‌سازی در حوزه حمل و نقل از موارد زیر ساختی و اساسی در اهداف کلان این حوزه است و پیشنهاد می‌شود برای گسترش بحث آموزش، پایگاه‌ها یا مراکز آموزش ضمن کار یا خدمت برای رانندگان، مخصوصاً رانندگانی که در حوزه جابه‌جایی مسافر در پایانه‌های مسافربری فعالیت می‌کنند- ایجاد شود. بدین ترتیب رانندگان می‌توانند با فراگیری قوانین جدید راهنمایی و رانندگی در سطح ملی و بین‌المللی به صورت آگاهانه و هوشیارانه در مواقع ضروری و بحران از آن استفاده کنند. اگر بتوان مباحث آموزشی در این‌باره را از‌ سنین پایین توسط دستگاه‌های مربوطه در جامعه نهادینه کرد، مطلوب است و قطعاً بازده بالایی خواهد داشت.

چگونگی و نحوه آموزش این نوع مطالب هم دارای اهمیت زیادی است، زیرا اصطلاحاً در کارشناسی ایمنی حمل و نقل، اگر تصادف و درک خطر به صورت تصاویر واقعی و حتی با حضور در صحنه تصادف به رانندگان نشان داده شود، بهتر است و آنها درک بهتری از خطر تصادف خواهند داشت. هزینه‌های سرسام‌آور تصادفات برای اقتصاد کشور و تأثیر تصادف در انسجام خانواده موضوعی قابل تامل است. تصادفات جاده‌ای‌ با توجه با توجه به رقم بالای آن سالانه هزینه‌های زیادی به جامعه تحمیل می‌کند،‌این هزینه‌ها اعم از هزینه‌های مستقیم و هزینه‌های غیر مستقیم است. هزینه‌های مستقیم تصادفات‌ شامل‌ هزینه دیه افراد، هزینه خودرو، خسارت مالی وارده به تجهیزات ایمنی راه‌ و هزینه غیر مستقیم نظیر هزینه از دست دادن عمر مفید افراد، هزینه بروکراسی اداری، هزینه خانواده جانباختگان و حذف سرپرست خانوار است که برای اقتصاد کشور مضر است. مطالعه لزوم بکارگیری نیوجرسی(حفاظ بتنی) به عنوان جایگزین گاردریل‌ در ایمنی جاده ها در راستای کاهش تصادفات رانندگی و افزایش ایمنی بسیار مفید بوده ولی بایستی برای هزینه بالای نصب این تجهیزات و بودجه‌ای که برای نصب این تجهیزات در نظر گرفته می شود چاره ای اندیشید.

مراجع

 [1] صادقی گیلانده، س. 1393. تحلیل رفتار راننده در شرایط مختلف راه و محیط در ایمنی ترافیک- پیایان نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه صنعتی خواجه نصیرالدین طوسی، دانشکده مهندسی عمران.

[2]یوسفی مقدم، م. 1392 نکات اجرایی و فنی گاردریل نرده حفاظتی، سایت تخصصی راهدار.

 [3]منصورخاکی, ع و کدخدازاده،ک. ۱۳۸۵، مقایسه فنی و اقتصادی گاردریل و نیوجرسی در ایران، سومین همایش قیر و آسفالت ایران، تهران، موسسه قیر و آسفالت ایران